Gdy pies boi się burzy, w trakcie burzy daj mu bezpieczną kryjówkę, którą sam wybierze, zasłoń okna, zagłusz grzmoty muzyką i bądź obok: spokojne pocieszanie nie wzmacnia strachu. Na dłuższą metę pomaga odczulanie nagraniem burzy poza sezonem, zimą i wiosną. Jeśli pies drży, ślini się, niszczy albo próbuje uciec, idź do lekarza weterynarii, bo silny lęk przed burzą zwykle z wiekiem narasta, a lekarz może zalecić lek.
Poniżej: objawy w czterech stopniach, przyczyny w świetle badań, plan na czas burzy, odczulanie na zimę i sygnały alarmowe.
Wielu opiekunów wspiera psa na co dzień Psim Spokojem, karmą uzupełniającą dla psów (potocznie suplement na wyciszenie). W jednej miarce na karmę jest L-teanina, którą badano u psów wrażliwych na burze, a do tego melisa i ashwagandha. Bez tabletek, bez melatoniny, a pies nie jest senny.
Ile psów boi się burzy?
Lęk przed burzą u psa to częsty kłopot, który z wiekiem narasta. W fińskim badaniu na prawie 13 700 psach 32% bardzo bało się co najmniej jednego hałasu, a strach przed burzą rósł z wiekiem wyraźniej niż inne lęki dźwiękowe. W innych badaniach było to 20–50% psów [1].
Według Merck Veterinary Manual strach przed burzą to najczęstsza postać fobii dźwiękowej u psów [2]. W brytyjskiej ankiecie 3 897 opiekunów strach przed fajerwerkami, strzałami i burzą zwykle szedł w parze, a porady szukała mniej niż jedna trzecia z nich [3]. Jeśli Twój pies boi się też petard, przeczytaj, jak przygotować psa do Sylwestra.
Po czym poznać, że pies boi się burzy?
Po zmianie zachowania przed burzą albo przy pierwszych grzmotach: chodzi po domu, dyszy, ślini się, drży, szuka Ciebie albo kryjówki, nie chce jeść ani wyjść. Wiele psów zaczyna się niepokoić, zanim człowiek usłyszy pierwszy grzmot.
| Stopień | Co widzisz przy burzy | Co robisz |
|---|---|---|
| 1. Czujny | Unosi głowę, nasłuchuje, po chwili się kładzie | Plan na czas burzy wystarczy |
| 2. Niespokojny | Chodzi za Tobą, dyszy, ziewa, oblizuje się, otrząsa się | Plan na czas burzy + odczulanie poza sezonem |
| 3. Przestraszony | Drży, chowa się, ślini się, nie bierze smaczka, sika w domu | Odczulanie, kryjówka i wizyta u lekarza weterynarii przed sezonem |
| 4. Panika | Drapie drzwi, niszczy, rani łapy lub pysk, próbuje uciec przez okno | Lekarz weterynarii jak najszybciej, potem behawiorysta |
Opiekunowie łatwo przeoczają ciche sygnały, takie jak bezruch czy ślinienie [3]. Pełną drabinę sygnałów opisujemy we wpisie „Stres u psa: objawy”. Nagraj psa przy najbliższej burzy: to Twój punkt startu.
Dlaczego pies boi się burzy: dźwięk, ciśnienie czy elektryczność?
Najlepiej udokumentowany wyzwalacz to grzmot. Burza to jednak także błyski, wiatr, deszcz, zmiana ciśnienia i ładunki w powietrzu, a pies prawdopodobnie reaguje na cały ten pakiet. Teorii o ciśnieniu i elektryzowaniu sierści nikt jeszcze rzetelnie nie potwierdził.
| Możliwa przyczyna | Co mówią badania |
|---|---|
| Grzmot (dźwięk) | U 19 psów z fobią burzową samo nagranie burzy, puszczone w domu, mocno podniosło kortyzol w ślinie [4] |
| Cały pakiet: błyski, deszcz, wiatr | U psów z fobią burzową leczenie wyraźnie pomagało przy prawdziwych burzach, ale reakcji na nagranie nie zmieniło [5]. Nagranie nie oddaje więc wszystkiego |
| Spadek ciśnienia | Brak badań u psów. To hipoteza, nie fakt |
| Ładunki elektryczne w sierści | W badaniu 23 psów peleryna „antystatyczna” nie pomogła bardziej niż zwykła peleryna bez tej funkcji [6] |
| Ból | U psów z bólem mięśni i stawów wrażliwość na hałas zaczynała się średnio prawie 4 lata później i szybciej się rozszerzała [7] |
| Wiek i geny | Strach przed burzą rośnie z wiekiem, a jego częstość różni się między rasami [1] |
Wniosek: łącz odczulanie z kryjówką i stałym rytuałem na burzę. Jeśli pies zaczął bać się nagle, zwłaszcza senior, sprawdź, czy coś go nie boli. Sygnały bólu stawów opisujemy we wpisie „Pies sztywno wstaje”.
Co robić, gdy pies boi się burzy?
Jak uspokoić psa podczas burzy? Przed burzą przygotuj psa i dom, w trakcie daj mu kryjówkę i zagłusz grzmoty, a po wszystkim wróć do zwykłego rytmu dnia. Najważniejsze jest bezpieczeństwo, bo spanikowany pies potrafi przeskoczyć płot.
- Sprawdzaj prognozę. Przy ostrzeżeniu przed burzą wyjdź na dłuższy spacer i daj kolację, zanim zagrzmi.
- Bezpieczeństwo przed wszystkim. Dopasowane szelki, adresatka, aktualne dane przy chipie, zamknięte okna i furtka. Nie zostawiaj psa w ogrodzie, na balkonie ani w aucie.
- Kryjówka, którą pies wybiera sam. Łazienka, garderoba, miejsce pod łóżkiem albo klatka przykryta kocem. Daj tam legowisko, wodę i koc, który pachnie domem. Nie wyciągaj psa na siłę i nie zamykaj go.
- Ciemno i ciszej. Opuść rolety, żeby ukryć błyski. Najciszej jest zwykle w pomieszczeniu bez okien.
- Zagłusz grzmoty. Włącz muzykę, radio albo wentylator na stałej głośności, zanim zacznie grzmieć. W schronisku przy muzyce klasycznej psy więcej spały niż w ciszy, a przy heavy metalu częściej się trzęsły [8].
- Zajmij pyszczek. Lizanie i żucie wyciszają: mata do lizania, mata węchowa albo bezpieczny gryzak.
- Bądź obok i zachowuj się zwyczajnie. Jeśli pies przychodzi po kontakt, głaszcz go.
- Po burzy. Krótki spacer na smyczy i notatka: kiedy pies zaczął się bać i co pomogło.
Nie karz psa za strach ani siusianie w domu i nie zmuszaj go, żeby „zobaczył, że nic się nie dzieje”. To pogarsza lęk.
Czy pocieszanie psa w czasie burzy wzmacnia strach?
Nie. Strach to emocja, a nie sztuczka, której uczysz za smaczek, więc głaskanie go nie „nagradza”. Jeśli pies szuka bliskości, przytul go. Jeśli woli się schować, uszanuj to i bądź w pobliżu.
W badaniu psów z fobią burzową psy chętnie szukały kontaktu z opiekunem, ale nawet bliska relacja nie obniżała im kortyzolu [4]. Bliskość jest więc dobra, tylko nie zastąpi kryjówki, maskowania dźwięku i odczulania.
Czy kamizelka uciskowa pomaga psu podczas burzy?
U części psów trochę tak. Przegląd czterech badań ocenił, że kamizelki uciskowe mogą mieć małe korzystne działanie na lęk, choć u niektórych psów nie dają nic [9]. W teście 28 psów z fobią hałasu psy w kamizelce częściej trzymały się blisko opiekuna podczas huku, a autorzy uznali, że może ona przyspieszać powrót do spokoju [9]. Jak używać:
- zakładaj ją kilka razy w spokojne dni, ze smaczkiem,
- zakładaj ją, zanim zacznie grzmieć, a nie w środku paniki,
- sprawdź, czy nie ociera, i zdejmij ją po burzy,
- traktuj ją jako dodatek do kryjówki i odczulania [9].
Jak odczulić psa na burzę poza sezonem?
Zacznij teraz, gdy burz nie ma. Puszczasz nagranie burzy tak cicho, żeby pies był spokojny, i łączysz je z czymś bardzo przyjemnym. Głośność rośnie dopiero wtedy, gdy pies przez kilka sesji z rzędu je i się rozgląda. Tak przez kilka miesięcy, aż do sezonu burz.
| Kiedy | Co robisz |
|---|---|
| Jesień i zima, tydzień 1–2 | Kryjówka: smaczki i gryzaki tylko tam, pies uczy się w niej odpoczywać. Nagranie grzmotów tak ciche, że pies ledwo unosi ucho, 3–5 minut, 1–2 razy dziennie |
| Tydzień 3–6 | Grzmot z głośnika = coś pysznego, cisza = koniec jedzenia. Głośność w górę o mały krok po kilku spokojnych sesjach |
| Tydzień 7–10 | Różne nagrania (grzmot, ulewa, wiatr), różne pokoje i pory dnia. Dodaj „burzowy rytuał”: rolety w dół, muzyka, mata do lizania |
| Przedwiośnie | Przy stopniu 3 lub 4 wizyta u lekarza weterynarii, a jeśli zaleci lek, próba w zwykły dzień |
| Sezon burz (latem) | Podtrzymanie: 1–2 krótkie sesje w tygodniu. Przy prawdziwej burzy plan z poprzedniej sekcji |
Jeśli pies przestaje jeść, drży albo odchodzi, wróć do poprzedniej głośności. Za głośne nagranie uczy psa, że grzmot jest jeszcze gorszy.
Czy to działa? W badaniu 54 psów bojących się fajerwerków 8 tygodni odczulania w domu dało wyraźną poprawę przy prawdziwym huku, choć część opiekunów nie wytrwała [10]. Nagranie nie odda błysków ani ciśnienia [5], więc rytuał i kryjówka są równie ważne jak głośnik.
Jak Psi Spokój wspiera psa, który boi się burzy?
Psi Spokój to codzienne wsparcie spokoju w jednej miarce do karmy. Dajesz go cały rok, więc pies wchodzi w sezon burz z tygodniami miarki za sobą. Zostaje sobą, przytomny i ciekawy świata, tylko łatwiej się wycisza.
Co jest w środku. Pełny skład w miligramach jest na karcie i na paczce. Miarka M (1,5 g, psy 10–25 kg): drożdże browarnicze 1 032 mg, hydrolizowane białko drożdżowe Yela ProSecure 225 mg, ekstrakt z zielonej herbaty z L-teaniną 60 mg, L-tryptofan 50 mg, melisa 40 mg, ashwagandha 33 mg, waleriana 30 mg, glicynian magnezu 20 mg, krzemionka 10 mg. Bez cukru, bez melatoniny, bez konopi, ok. 0 kcal.
| Składnik | Co pokazały badania na psach |
|---|---|
| L-teanina | 18 psów wrażliwych na burze, pięć kolejnych burz: mniej chowania się u 79%, mniej dyszenia u 76%, mniej ślinienia u 83% [11] |
| Melisa | 20 psów, 4 tygodnie, z placebo: spokojniejsze zachowanie [12] |
| Ashwagandha | 24 psy, 4 tygodnie, z placebo: mniej hormonu stresu w moczu i mniej lęku w ocenie opiekunów [13] |
To składniki badane na psach, połączone w jednej karmie uzupełniającej, która wspiera spokój. Więcej: Skład i badania.
Jak podawać. Jedna miarka dziennie na suchą albo mokrą karmę, zawsze z posiłkiem. Rozmiar dobierasz do wagi: S do 10 kg, M 10–25 kg, L powyżej 25 kg. Smak nadają drożdże, więc większość psów zjada miarkę od pierwszego dnia. Wieczory oceniasz po pierwszym miesiącu, huk po trzecim, dlatego zacznij wiosną, przed pierwszymi burzami.
Kto robi i ile to kosztuje. Mieszankę robimy po zamówieniu w naszym zakładzie Corepharma Tech we Wrocławiu, z imieniem psa na paczce. W planie 3 paczek płacisz 15% mniej i masz dostawę za 0 zł, w rozmiarze M to mniej niż 3 zł dziennie. W subskrypcji płacisz łącznie 32% mniej. A jeśli po 90 dniach nie zobaczysz pozytywnej zmiany, działa Gwarancja Szczęśliwego Psa: ryzyko bierzemy na siebie.
Pies bierze leki na lęk? Pokaż skład lekarzowi przed pierwszą miarką, bo L-tryptofan, waleriana i ashwagandha mogą się z nimi dokładać.
Zamów Psi Spokój dla swojego psa →
Kiedy do lekarza weterynarii
Umów wizytę jeszcze przed sezonem burz, a jedź szybciej, jeśli pies:
- w czasie burzy rani się, niszczy drzwi, próbuje wyskoczyć przez okno albo uciec,
- długo po burzy (kilka godzin lub następnego dnia) drży, nie je albo nie wychodzi z kryjówki,
- z roku na rok boi się mocniej albo zaczyna bać się też innych dźwięków,
- zaczął bać się nagle, zwłaszcza jako senior, albo też sztywno chodzi czy kuleje, bo lęk przed hałasem bywa związany z bólem [7].
Przy silnym lęku lekarz weterynarii może zalecić lek, dobrany do Twojego psa:
- żel z deksmedetomidyną (Sileo), wcierany w dziąsło przed hukiem. W badaniu 182 psów w Sylwestra dobry lub bardzo dobry efekt miało 72% psów na żelu i 37% na placebo [14][15],
- trazodon, podawany doraźnie albo codziennie, zwykle razem z innymi lekami [16],
- lek codzienny na cały sezon z lekiem doraźnym na dzień burzy. W badaniu psów z fobią burzową klomipramina z alprazolamem i odczulaniem dała poprawę u 30 z 32 psów, które ukończyły badanie [5].
Lek trzeba wypróbować w zwykły dzień. Nigdy nie podawaj psu leków dla ludzi. Przy ciężkiej fobii po lekarzu czas na behawiorystę.
Najczęstsze pytania
Dlaczego pies boi się burzy?
Najczęściej przez dźwięk grzmotu, ale burza to też błyski, wiatr, deszcz i zmiana ciśnienia, a pies reaguje na cały ten pakiet. Teorie o ciśnieniu i elektryzowaniu sierści nie mają potwierdzenia w badaniach. Lęk przed burzą rośnie z wiekiem i bywa związany z bólem, więc nagły strach u seniora warto pokazać lekarzowi weterynarii.
Czy można przytulać psa, który boi się burzy?
Tak. Strach to emocja, więc głaskanie go nie nagradza. Jeśli pies szuka bliskości, spokojnie go przytul i zachowuj się zwyczajnie. Jeśli woli się schować, pozwól mu na to i bądź w pobliżu. Nie zmuszaj go do kontaktu ani do wyjścia z kryjówki.
Czy kamizelka uciskowa działa na burzę?
U części psów trochę pomaga, ale nie u wszystkich. Przegląd badań ocenił efekt kamizelek jako mały. Przyzwyczaj psa do kamizelki w spokojne dni, zakładaj ją przed pierwszym grzmotem i traktuj jako dodatek do kryjówki, zagłuszania dźwięku i odczulania.
Jak długo trwa odczulanie psa na burzę?
Zwykle kilka miesięcy, dlatego zaczynasz jesienią albo zimą, gdy burz nie ma. Sesje trwają 3–5 minut, raz lub dwa razy dziennie, a głośność nagrania rośnie dopiero po kilku spokojnych sesjach z rzędu. W sezonie burz podtrzymujesz efekt 1–2 sesjami w tygodniu.
Jakie leki na burzę może zalecić lekarz weterynarii?
Lekarz weterynarii może zalecić na przykład żel z deksmedetomidyną wcierany w dziąsło przed burzą, trazodon albo lek podawany codziennie przez cały sezon z lekiem doraźnym na dzień burzy. Dobór i dawkę ustala lekarz po badaniu psa. Leków dla ludzi nie podawaj nigdy.
Spokojniejszy pies przy każdej burzy
Burza przyjdzie znowu, ale możesz być gotowy: kryjówka, muzyka, rytuał, odczulanie zimą, a przy silnym lęku plan od lekarza. Codzienne wsparcie z miski daje Psi Spokój: jedna miarka na karmę, składniki badane na psach i pełny skład w miligramach. Jeśli pies potrzebuje wsparcia w kilku obszarach naraz, na przykład spokoju i stawów u seniora, w konfiguratorze złożysz jedną mieszankę pod jego wagę i wiek.
Zamów Psi Spokój → albo Stwórz mieszankę dla swojego psa →
Gwarancja Szczęśliwego Psa w planie 3 paczek: podajesz miarkę codziennie przez 90 dni, bez przerw dłuższych niż dwa tygodnie. Jeśli nie widzisz pozytywnej zmiany, między 90. a 120. dniem od doręczenia pierwszej paczki piszesz na [email protected] numery zamówień, imię psa i kilka zdań o tym, czego zabrakło. Niczego nie odsyłasz, a w 14 dni zwracamy cenę zapłaconą za trzy opakowania, bez kosztów dostawy. Gwarancja przysługuje raz na klienta i psa, przy zakupie na pieseu.pl (szczegóły). Przed startem sprzedaży 120 opiekunów testowało miarki pieseu u swoich psów przez 90 dni i oceniło je średnio na 4,9 z 5.
Źródła
Pokaż wszystkie źródła (16)
- Salonen M., Sulkama S., Mikkola S. i wsp., Prevalence, comorbidity, and breed differences in canine anxiety in 13,700 Finnish pet dogs. Scientific Reports 2020;10:2962. DOI 10.1038/s41598-020-59837-z. Wrażliwość na hałas 32% (najczęstszy lęk), strach przed fajerwerkami 26%; częstość wrażliwości na hałas rośnie z wiekiem, „especially fear of thunder”; w poprzednich badaniach 20–50%; różnice między rasami (przypis 7 karty Psi Spokój, pełny tekst sprawdzony).
- Landsberg G.M., Behavior Problems in Dogs. Merck Veterinary Manual (wersja dla opiekunów), pełny przegląd 02.2018, aktualizacja 04.2026. https://www.merckvetmanual.com/dog-owners/behavior-of-dogs/behavior-problems-in-dogs. Fobia dźwiękowa: najczęstszą postacią jest strach przed burzą; leczenie przez odczulanie i przeciwwarunkowanie, ewentualnie lek od lekarza.
- Blackwell E.J., Bradshaw J.W.S., Casey R.A., Fear responses to noises in domestic dogs: prevalence, risk factors and co-occurrence with other fear related behaviour. Applied Animal Behaviour Science 2013;145:15–25. DOI 10.1016/j.applanim.2012.12.004. Ankieta 3 897 opiekunów i wywiad z 383; reakcje na fajerwerki, strzały i burzę często współwystępowały; najczęściej zgłaszane: wokalizacja, drżenie, chowanie się; poradę zawodową uzyskała mniej niż jedna trzecia (abstrakt i komunikat Uniwersytetu w Bristolu, https://www.bristol.ac.uk/news/2013/9152.html; pełny tekst niedostępny).
- Dreschel N.A., Granger D.A., Physiological and behavioral reactivity to stress in thunderstorm-phobic dogs and their caregivers. Applied Animal Behaviour Science 2005;95:153–168. DOI 10.1016/j.applanim.2005.04.009. 19 par pies–opiekun, nagranie burzy w domu; kortyzol w ślinie psów wzrósł o ok. 207% (komunikat Penn State); psy szukały kontaktu z opiekunem, ale jakość relacji i obecność opiekuna nie zmniejszały reakcji kortyzolu; psy z domów z kilkoma psami reagowały słabiej (komunikaty Penn State, https://www.psu.edu/news/agricultural-sciences/story/research-aimed-finding-way-soothe-thunderstorm-stressed-dogs; pełny tekst niedostępny).
- Crowell-Davis S.L., Seibert L.M., Sung W., Parthasarathy V., Curtis T.M., Use of clomipramine, alprazolam, and behavior modification for treatment of storm phobia in dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association 2003;222(6):744–748. DOI 10.2460/javma.2003.222.744. Badanie otwarte, 40 psów, 32 ukończyły; poprawa u 30; poprawa większa przy prawdziwych burzach niż przy samym deszczu; reakcja na nagranie burzy się nie zmieniła; efekt utrzymany 4 miesiące po badaniu (abstrakt PubMed 12675296).
- Cottam N., Dodman N.H., Comparison of the effectiveness of a purported anti-static cape (the Storm Defender®) vs. a placebo cape in the treatment of canine thunderstorm phobia as assessed by owners’ reports. Applied Animal Behaviour Science 2009;119:78–84. DOI 10.1016/j.applanim.2009.03.014. 23 psy (13 peleryna antystatyczna, 10 placebo), cztery burze; poprawa w obu grupach, bez istotnej różnicy; autorzy sugerują efekt placebo lub ucisku.
- Lopes Fagundes A.L., Hewison L., McPeake K.J., Zulch H., Mills D.S., Noise Sensitivities in Dogs: An Exploration of Signs in Dogs with and without Musculoskeletal Pain Using Qualitative Content Analysis. Frontiers in Veterinary Science 2018;5:17. DOI 10.3389/fvets.2018.00017. 20 psów (10 z bólem, 10 bez); u psów z bólem wrażliwość zaczynała się średnio prawie 4 lata później, szersze uogólnienie; dobra odpowiedź na leczenie po rozpoznaniu bólu.
- Kogan L.R., Schoenfeld-Tacher R., Simon A.A., Behavioral effects of auditory stimulation on kenneled dogs. Journal of Veterinary Behavior 2012;7:268–275. DOI 10.1016/j.jveb.2011.11.002. 117 psów w schronisku; muzyka klasyczna: więcej snu, mniej wokalizacji; heavy metal: więcej drżenia (abstrakt, AGRIS FAO).
- Buckley L.A., Are Pressure Vests Beneficial at Reducing Stress in Anxious and Fearful Dogs? Veterinary Evidence 2018;3(1). DOI 10.18849/ve.v3i1.152. Przegląd 4 badań; możliwy mały korzystny efekt, u części psów brak efektu, większość pozytywnych wyników to subiektywne oceny bez zaślepienia; przyzwyczajenie do kamizelki zwiększa szansę na korzyść. Omówione w nim m.in. Pekkin A.M. i wsp., The effect of a pressure vest on the behaviour, salivary cortisol and urine oxytocin of noise phobic dogs in a controlled test. Applied Animal Behaviour Science 2016;185:86–94. DOI 10.1016/j.applanim.2016.09.003 (28 psów, dźwięk fajerwerków 70–73 dB, kamizelka zwiększała czas blisko opiekuna, efekt ograniczony; komunikat Uniwersytetu Helsińskiego).
- Levine E.D., Ramos D., Mills D.S., A prospective study of two self-help CD based desensitization and counter-conditioning programmes with the use of Dog Appeasing Pheromone for the treatment of firework fears in dogs (Canis familiaris). Applied Animal Behaviour Science 2007;105:311–329. DOI 10.1016/j.applanim.2006.11.006. 54 psy, 8 tygodni treningu w domu z feromonem DAP; istotna poprawa przy prawdziwych fajerwerkach w obu kontrolach telefonicznych; 38 opiekunów ukończyło 8 tygodni.
- Pike A.L., Horwitz D.F., Lobprise H., An open-label prospective study of the use of l-theanine (Anxitane) in storm-sensitive client-owned dogs. Journal of Veterinary Behavior 2015;10(4):324–331. DOI 10.1016/j.jveb.2015.04.001. 18 psów, pięć kolejnych burz, bez grupy placebo, oceny opiekunów; badanie finansował producent preparatu (przypis 3 karty Psi Spokój).
- Roy A.S. i wsp., Metabolomics provides novel understanding of Melissa officinalis mechanism of action ensuring its calming effect on dogs. BMC Veterinary Research 2025;21. DOI 10.1186/s12917-025-04904-8. 20 beagli, 4 tygodnie, z placebo; czworo autorów pracuje u producenta ekstraktu (przypis 1 karty Psi Spokój).
- Kaur J., Seshadri S., Golla K.H., Sampara P., Efficacy and safety of standardized Ashwagandha (Withania somnifera) root extract on reducing stress and anxiety in domestic dogs: a randomized controlled trial. Journal of Veterinary Behavior 2022;51:8–15. DOI 10.1016/j.jveb.2022.03.002. 24 psy, 4 tygodnie, z placebo; ekstrakt dostarczył producent (przypis 2 karty Psi Spokój).
- Korpivaara M., Laapas K., Huhtinen M., Schöning B., Overall K., Dexmedetomidine oromucosal gel for noise-associated acute anxiety and fear in dogs: a randomised, double-blind, placebo-controlled clinical study. Veterinary Record 2017;180(14):356. DOI 10.1136/vr.104045. 182 psy w Sylwestra (89 żel, 93 placebo); dobry lub bardzo dobry efekt 72% wobec 37%. Autorzy z Orion Pharma (producent). Także: Gruen M. i wsp., Veterinary Record 2020;187(12):489, DOI 10.1136/vr.106046 (22 psy, 10 zdarzeń hałasu; autorzy z Zoetis i Orion).
- European Medicines Agency, Sileo (deksmedetomidyna), EPAR. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/veterinary/EPAR/sileo. Weterynaryjny produkt leczniczy dopuszczony w UE, pozytywna opinia CVMP z 13.04.2015.
- Gruen M.E., Sherman B.L., Use of trazodone as an adjunctive agent in the treatment of canine anxiety disorders: 56 cases (1995–2007). Journal of the American Veterinary Medical Association 2008;233(12):1902–1907. DOI 10.2460/javma.233.12.1902. 56 psów, trazodon jako lek dodatkowy, dobrze tolerowany, podawany codziennie lub doraźnie; badanie retrospektywne.
