Stawy psa najbardziej niszczą nadwaga, śliskie podłogi, schody u szczeniąt dużych ras, skoki z kanapy i auta oraz zabawy z gwałtownym hamowaniem, jak sprinty za rzuconą piłką. U części dużych ras ryzyko podnosi też zbyt wczesna kastracja. Zamiast tego trzymaj psa szczupłego, połóż dywaniki, noś szczeniaka po schodach, daj rampę do auta i stawiaj na regularny, spokojny ruch, a nie na zrywy w weekend.
Poniżej masz tabelę 10 nawyków, przy każdym to, co mówią badania, i prosty zamiennik. Na końcu: sygnały, przy których stawy psa ogląda lekarz weterynarii.
Dbanie o stawy psa to codzienne drobne decyzje, a jedną z nich możesz podjąć przy misce. Psi Ruch to karma uzupełniająca dla psów (potocznie suplement na stawy) z glukozaminą, chondroityną, kolagenem i Boswellią: jedna miarka na karmę, bez tabletek i z ok. 0 kcal, więc nie dokłada psu kilogramów.
Które nawyki najbardziej szkodzą stawom psa?
Najmocniej udokumentowany jest wpływ nadwagi. Mocne dane są też dla śliskich podłóg i schodów u szczeniąt, a dla wczesnej kastracji u części ras. Skoki, piłka, brak rozgrzewki i pazury mają za sobą głównie biomechanikę i doświadczenie fizjoterapeutów, a mniej badań. Tabela mówi uczciwie, gdzie jest który.
| Nawyk | Dlaczego szkodzi | Siła dowodów | Co zamiast |
|---|---|---|---|
| 1. Nadwaga | Każdy kilogram więcej obciąża stawy przy każdym kroku | mocne [1][2] | Żebra wyczuwalne pod dłonią, smaczki z dziennej porcji |
| 2. Śliskie podłogi | Łapy się rozjeżdżają, staw pracuje w złym ustawieniu | dobre [3] | Dywaniki i chodniki antypoślizgowe |
| 3. Schody u szczeniąt | Rosnące biodra są luźniejsze i bardziej podatne | dobre [4] | Noś szczeniaka, bramka na schody |
| 4. Skoki z kanapy i auta | Przy lądowaniu przednie łapy przyjmują wielokrotność masy ciała | średnie [5] | Rampa, schodki, podnoszenie |
| 5. Piłka i gwałtowne hamowanie | Sprint, nagły skręt i hamowanie skręcają kolano i biodro | słabe, biomechanika | Krótkie rzuty po ziemi, szukanie węchem |
| 6. Zbyt wczesna kastracja (część ras) | Hormony płciowe kończą wzrost kości | dobre, zależne od rasy [6][7] | Termin ustalony z lekarzem pod rasę i płeć |
| 7. Brak rozgrzewki | Zimne mięśnie gorzej chronią staw przy zrywie | słabe [8] | 5–10 minut marszu przed bieganiem |
| 8. Weekendowy wojownik | Mięśnie nieprzygotowane do długiego wysiłku | słabe [8] | Codzienny umiarkowany ruch, wysiłek zwiększany stopniowo |
| 9. Za długie pazury | Zmieniają ustawienie łapy i przyczepność | brak badań | Pazury nie stukają o podłogę |
| 10. Szarpanie na obroży | Przy ciągnięciu obciąża szyję i przednie łapy | słabe | Dobrze dopasowane szelki, trening luźnej smyczy |
Dlaczego nadwaga to wróg numer jeden stawów psa?
Bo działa codziennie, przez lata. W badaniu 48 labradorów psy karmione całe życie o 25% mniej miały pierwsze zmiany zwyrodnieniowe w biodrach w medianie w wieku 12 lat, a ich rodzeństwo jedzące do woli już w wieku 6 lat [1]. W danych z ponad 455 tysięcy brytyjskich psów wyższa masa ciała była jednym z czynników ryzyka choroby zwyrodnieniowej stawów [2].
Dobra wiadomość: odchudzanie pomaga nawet wtedy, gdy stawy już bolą. U 14 otyłych psów ze zwyrodnieniem kulawizna zmniejszyła się już po utracie 6,1% masy ciała [9]. Jak sprawdzić sylwetkę dłonią i policzyć kalorie, opisujemy we wpisie „Pies z nadwagą”.
Czy śliskie podłogi szkodzą stawom psa?
Tak, zwłaszcza u szczeniąt i seniorów. W obserwacji 1 733 bokserów od 7. tygodnia życia psy trzymane na śliskiej podłodze 1,6 razy częściej miały kulawiznę z powodu dysplazji bioder niż psy na podłodze nieśliskiej [3].
Co zamiast:
- połóż chodniki antypoślizgowe na trasach psa: od legowiska do miski, do drzwi i do kanapy,
- przy schodach i w przedpokoju dywanik z gumowym spodem,
- utrzymuj krótkie pazury i przycinaj sierść między opuszkami, jeśli zasłania podeszwę,
- nie baw się w gonitwy po panelach i płytkach.
Czy szczeniak może chodzić po schodach?
Szczeniak dużej rasy do 3. miesiąca życia lepiej nie. W norweskim badaniu 501 szczeniąt czterech dużych ras (nowofundland, labrador, leonberger, wilczarz irlandzki) codzienne schody do 3. miesiąca życia wiązały się z wyższym ryzykiem dysplazji bioder, a swobodny ruch bez smyczy na miękkim, lekko nierównym terenie z niższym [4].
Wniosek nie brzmi „szczeniak ma leżeć”. Brzmi: dużo swobodnego ruchu na trawie, krótkie spacery i zabawa, a na schody noś go na rękach, z jedną dłonią pod klatką piersiową i drugą pod zadem. Wysiłek wymuszony, jak długie biegi przy rowerze, zostaw na czas po zakończeniu wzrostu, który u dużych ras trwa dłużej niż rok. Jak chronić biodra szczeniaka z rasy narażonej, piszemy we wpisie o dysplazji bioder.
Czy skoki z kanapy i auta szkodzą psu?
Pojedynczy skok nie, ale setki skoków w roku sumują się w przednich łapach. Przy lądowaniu po skoku przez przeszkodę w szybkim biegu przednie łapy psów agility przyjmowały siłę równą 4,5-krotności masy ciała [5]. Skoków z kanapy nikt dokładnie nie zmierzył, ale mechanika lądowania jest podobna.
Co zamiast:
- rampa albo schodki przy kanapie i łóżku, zwłaszcza u seniorów, małych ras i psów z długim grzbietem,
- rampa do bagażnika albo podnoszenie psa: jedna ręka pod klatką piersiową, druga pod zadem, nigdy za przednie łapy,
- naucz komendę „czekaj” przy otwartym bagażniku, żeby pies nie wyskakiwał sam.
Czy rzucanie piłki szkodzi stawom psa?
Nie musi, ale wielokrotne sprinty z gwałtownym hamowaniem i skrętem obciążają kolana, biodra i łokcie. Gdy rzucasz piłkę za plecy psa, jego tułów rusza w nowym kierunku, zanim łapy zdążą się przestawić. Badań samego aportu nie ma, dlatego to ocena fizjoterapeutów, nie liczby.
Wiadomo za to, że zerwanie więzadła krzyżowego jest częste u dużych ras i pojawia się u nich wcześniej niż u małych [10]. Bezpieczniejsza zabawa:
- rzucaj krótko i przed psa, nie za niego, albo turlaj piłkę po ziemi,
- 5–10 rzutów i przerwa, zamiast pół godziny bez końca,
- tylko po równej trawie, nigdy po panelach i płytkach,
- zamieniaj aport na szukanie piłki węchem albo przeciąganie szarpaka trzymanego nisko i stabilnie.
Czy wczesna kastracja szkodzi stawom psa?
U części ras tak, u innych nie. U golden retrieverów kastrowanych przed 12. miesiącem życia dysplazja bioder u samców była dwa razy częstsza niż u niekastrowanych, a zerwanie więzadła krzyżowego pojawiło się tylko w grupie kastrowanej wcześnie [6].
W analizie 35 ras kastracja przed 1. rokiem życia podnosiła u golden retrieverów, labradorów i owczarków niemieckich ryzyko co najmniej jednej choroby stawów 2–4 razy, zwłaszcza zabieg do 6. miesiąca. U małych ras takiego wzrostu ryzyka nie widziano [7]. Wyższe ryzyko dotyczyło też mieszańców powyżej 20 kg [11]. To dane z USA, a decyzja ma wiele stron, więc termin kastracji ustal z lekarzem weterynarii pod rasę, płeć i tryb życia psa.
Brak rozgrzewki i weekendowy wojownik: co mówią badania?
Mniej, niż się wydaje. W ankiecie o 3 801 psach agility kontuzję miał co trzeci pies, a najsilniejszym czynnikiem ryzyka była wcześniejsza kontuzja. Rozgrzewka i schładzanie nie okazały się w tej ankiecie czynnikiem ochronnym [8]. To nie znaczy, że są zbędne: to tanie i rozsądne nawyki.
Pewniejsza jest zasada regularności. Pies, który cały tydzień leży, a w sobotę idzie na 20 km, nie ma mięśni, które utrzymają staw stabilnie. Co zamiast:
- codziennie podobna dawka ruchu, a długie wyprawy budowane stopniowo, przez kilka tygodni,
- 5–10 minut spokojnego marszu przed bieganiem i rowerem, kilka minut stępa na koniec,
- dzień po dużym wysiłku spokojniejszy spacer.
Czy za długie pazury szkodzą stawom psa?
Mogą, choć badań brakuje. Długie pazury zmieniają sposób, w jaki łapa staje na ziemi, i odbierają przyczepność na gładkiej podłodze. Prosty test: jeśli słyszysz stukanie pazurów o panele, czas je skrócić. Krok po kroku pokazujemy to we wpisie „Jak obciąć psu pazury”.
Przy okazji akcesoriów: u psa, który mocno ciągnie, szarpnięcia na obroży obciążają szyję i przednie łapy. Lepsze są dobrze dopasowane szelki, które nie uciskają stawu barkowego, i trening z wpisu „Pies ciągnie na smyczy”.
Jak Psi Ruch wspiera stawy psa?
Psi Ruch to codzienne wsparcie stawów w jednej miarce: wsypujesz ją na karmę, bez tabletek i bez parówki. Ma ok. 0 kcal i nie ma cukru, więc pasuje też do psa na diecie. Smak nadają drożdże, dlatego większość psów zjada miarkę od pierwszego dnia.
Co jest w środku. Pełny skład w miligramach jest na karcie i na paczce. Miarka M (1,5 g, psy 10–25 kg): drożdże browarnicze 450 mg, glukozamina HCl 300 mg, chondroityna 250 mg, hydrolizowane białko drożdżowe 225 mg, kolagen hydrolizowany 150 mg, Boswellia serrata 100 mg, membrana jaja 15 mg, krzemionka 10 mg. S to 1 g (do 10 kg), L to 2 g (powyżej 25 kg), w tych samych proporcjach.
| Składnik | Co pokazały badania na psach |
|---|---|
| Glukozamina z chondroityną | 35 psów ze zwyrodnieniem: mniej bólu i lepsze obciążanie łapy w 70. dniu [12] |
| Boswellia serrata | 29 psów z chorobami stawów i kręgosłupa: poprawa u 71% po 2 tygodniach [13] |
| Membrana jaja | 51 psów, 6 tygodni, z placebo: mniej bólu stawów [14] |
| Kolagen hydrolizowany | 31 psów ze zwyrodnieniem, 12 tygodni, z placebo: lepszy chód i jakość życia [15] |
To składniki badane na psach, połączone w jednej karmie uzupełniającej, która wspiera stawy. Więcej o glukozaminie piszemy we wpisie „Glukozamina dla psa”, a o wszystkich badaniach na stronie Skład i badania.
Dla kogo. Psy aktywne i sportowe, duże rasy, psy z nadwagą na diecie, seniorzy i psy po urazie, gdy lekarz pozwoli. Przy cukrzycy, alergii na skorupiaki, lekach przeciwzakrzepowych albo przeciwbólowych na stałe najpierw pokaż skład lekarzowi.
Kiedy efekt. U części psów pierwsze kroki po drzemce są mniej sztywne w 3.–4. tygodniu, a pełną ocenę robisz po 90 dniach: nagraj psa w dniu 0 i w dniu 90. Psi Ruch powstał przez Tadka, chihuahua założyciela pieseu, po operacji rzepki: „waga, miarka, bieżnia” (nasza historia). Robimy go we własnym zakładzie Corepharma Tech we Wrocławiu, z imieniem psa na paczce.
Ile to kosztuje i co, jeśli nie zadziała? W planie 3 paczek płacisz 15% mniej i masz dostawę za 0 zł: to mniej niż 3 zł dziennie. W subskrypcji płacisz łącznie 32% mniej. Po pełnych 90 dniach bez pozytywnej zmiany działa Gwarancja Szczęśliwego Psa.
Zamów Psi Ruch dla swojego psa →
Kiedy do lekarza weterynarii
Jedź jeszcze dziś, jeśli pies nagle przestał obciążać łapę, zwłaszcza po skoku albo sprincie za piłką, piszczy przy dotyku stawu albo staw jest obrzęknięty i ciepły. Umów wizytę w ciągu kilku dni, jeśli:
- kuleje dłużej niż 1–2 dni albo kulawizna wraca po każdym wysiłku,
- sztywno wstaje po drzemce, niechętnie wskakuje do auta albo zatrzymuje się przed schodami (więcej we wpisie „Pies sztywno wstaje”),
- szczeniak dużej rasy biega „zajęczymi skokami”, kołysze biodrami albo szybko się męczy,
- senior ma nagle mniej ochoty na spacery,
- pies ma nadwagę i jednocześnie kłopot z ruchem.
Leków przeciwbólowych dla ludzi nie podawaj psu nigdy: wiele z nich jest dla psów groźnych.
Najczęstsze pytania
Co najbardziej niszczy stawy psa?
Najlepiej udokumentowana jest nadwaga: labradory karmione o 25% mniej miały pierwsze zmiany w biodrach w medianie 6 lat później. Duże znaczenie mają też śliskie podłogi, schody u szczeniąt dużych ras do 3. miesiąca życia i u części ras zbyt wczesna kastracja. Skoki i sprinty z hamowaniem dokładają obciążenia.
Czy szczeniak może chodzić po schodach?
Szczeniak dużej rasy do 3. miesiąca życia najlepiej nie. W badaniu 501 szczeniąt codzienne schody w tym wieku wiązały się z wyższym ryzykiem dysplazji bioder, a swobodny ruch na miękkim terenie z niższym. Noś szczeniaka na schodach i pozwalaj mu dużo biegać po trawie.
Czy rzucanie piłki jest złe dla psa?
Nie musi być, jeśli rzucasz krótko, przed psa, po równej trawie i robisz przerwy. Obciążają stawy długie serie sprintów z gwałtownym hamowaniem i skrętem, zwłaszcza na śliskim podłożu. Część aportów zamień na szukanie piłki węchem albo spokojne przeciąganie szarpaka.
Czy pies może skakać z kanapy?
Pojedynczy skok zdrowemu psu nie zaszkodzi, ale przy lądowaniu przednie łapy przyjmują wielokrotność masy ciała, a skoki sumują się latami. Seniorom, małym rasom i psom z długim grzbietem daj rampę albo schodki, a do auta podnoś psa albo użyj rampy.
Jak dbać o stawy psa na co dzień?
Trzymaj psa szczupłego, połóż dywaniki na śliskich podłogach, dawaj codzienny umiarkowany ruch zamiast zrywów w weekend, skracaj pazury i ogranicz skoki. Termin kastracji dużego psa ustal z lekarzem weterynarii. Codziennie możesz też wspierać stawy karmą uzupełniającą z glukozaminą i chondroityną.
Zdrowe stawy to suma małych decyzji
Dywanik, rampa, krótszy aport i miska bez nadmiaru kalorii: żaden z tych nawyków nie kosztuje dużo, a razem odciążają stawy psa każdego dnia. Codzienne wsparcie z miski daje Psi Ruch: jedna miarka na karmę, składniki badane na psach, pełny skład w miligramach i rozmiar pod wagę psa. Jeśli pies potrzebuje wsparcia w kilku obszarach naraz, na przykład stawów i wagi albo stawów i spokoju, w konfiguratorze złożysz jedną mieszankę pod jego wagę i wiek. Starszym psom poświęciliśmy osobny wpis o suplementach dla psa seniora.
Zamów Psi Ruch → albo Stwórz mieszankę dla swojego psa →
Gwarancja Szczęśliwego Psa w planie 3 paczek: podajesz miarkę codziennie przez 90 dni, bez przerw dłuższych niż dwa tygodnie. Jeśli nie widzisz pozytywnej zmiany, między 90. a 120. dniem od doręczenia pierwszej paczki piszesz na [email protected] numery zamówień, imię psa i kilka zdań o tym, czego zabrakło. Niczego nie odsyłasz, a w 14 dni zwracamy cenę zapłaconą za trzy opakowania, bez kosztów dostawy. Gwarancja przysługuje raz na klienta i psa, przy zakupie na pieseu.pl (szczegóły).
Źródła
Pokaż wszystkie źródła (15)
- Smith G.K., Paster E.R., Powers M.Y., Lawler D.F., Biery D.N., Shofer F.S., McKelvie P.J., Kealy R.D., Lifelong diet restriction and radiographic evidence of osteoarthritis of the hip joint in dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association 2006;229(5):690–693. DOI 10.2460/javma.229.5.690. 48 labradorów w parach, 25% mniej jedzenia od 8. tygodnia; mediana wieku pierwszych zmian zwyrodnieniowych 6 lat (do woli) wobec 12 lat (ograniczenie). Współautorzy z Nestlé Purina.
- Anderson K.L., O’Neill D.G., Brodbelt D.C. i wsp., Prevalence, duration and risk factors for appendicular osteoarthritis in a UK dog population under primary veterinary care. Scientific Reports 2018;8:5641. DOI 10.1038/s41598-018-23940-z. 455 557 psów VetCompass; czynniki ryzyka: rasa, ubezpieczenie, kastracja, wyższa masa ciała, wiek powyżej 8 lat (przypis 5 karty Psi Ruch).
- van Hagen M.A., Ducro B.J., van den Broek J., Knol B.W., Incidence, risk factors, and heritability estimates of hind limb lameness caused by hip dysplasia in a birth cohort of boxers. American Journal of Veterinary Research 2005;66(2):307–312. DOI 10.2460/ajvr.2005.66.307. 1 733 boksery z 325 miotów, obserwacja do 8 lat; śliska podłoga 1,6 razy wyższe ryzyko kulawizny z powodu dysplazji; kastracja 1,5 razy.
- Krontveit R.I., Nødtvedt A., Sævik B.K., Ropstad E., Trangerud C., Housing- and exercise-related risk factors associated with the development of hip dysplasia as determined by radiographic evaluation in a prospective cohort of Newfoundlands, Labrador Retrievers, Leonbergers, and Irish Wolfhounds in Norway. American Journal of Veterinary Research 2012;73(6):838–846. DOI 10.2460/ajvr.73.6.838. 501 psów ze 103 miotów; schody od urodzenia do 3. miesiąca zwiększały ryzyko, ruch bez smyczy w tym wieku zmniejszał.
- Pfau T., Garland de Rivaz A., Brighton S., Weller R., Kinetics of jump landing in agility dogs. The Veterinary Journal 2011;190(2):278–283. DOI 10.1016/j.tvjl.2010.10.008. 11 psów agility; szczytowa siła pionowa na przednie łapy 4,5-krotność masy ciała przy lądowaniu po skoku przez płotek w dużej prędkości.
- Torres de la Riva G., Hart B.L., Farver T.B. i wsp., Neutering dogs: effects on joint disorders and cancers in golden retrievers. PLOS ONE 2013;8(2):e55937. DOI 10.1371/journal.pone.0055937. 759 psów; dysplazja u 10% samców kastrowanych wcześnie (przed 12. miesiącem), dwa razy częściej niż u niekastrowanych; zerwanie więzadła krzyżowego 5% (samce) i 8% (samice) przy wczesnej kastracji, 0 u niekastrowanych. Badanie retrospektywne.
- Hart B.L., Hart L.A., Thigpen A.P., Willits N.H., Assisting Decision-Making on Age of Neutering for 35 Breeds of Dogs: Associated Joint Disorders, Cancers, and Urinary Incontinence. Frontiers in Veterinary Science 2020;7:388. DOI 10.3389/fvets.2020.00388. U golden retrievera, labradora i owczarka niemieckiego kastracja przed 1. rokiem: 2–4 razy wyższe ryzyko chorób stawów, zwłaszcza do 6. miesiąca; u małych ras bez wzrostu ryzyka chorób stawów; duże różnice między rasami. Dane szpitala UC Davis (USA).
- Cullen K.L., Dickey J.P., Bent L.R., Thomason J.J., Moëns N.M., Survey-based analysis of risk factors for injury among dogs participating in agility training and competition events. Journal of the American Veterinary Medical Association 2013;243(7):1019–1024. DOI 10.2460/javma.243.7.1019. 3 801 psów, 32% z co najmniej jedną kontuzją; wcześniejsza kontuzja OR 100,5; rozgrzewka, schładzanie i ćwiczenia kondycyjne badane, ale nie wśród czynników istotnych w abstrakcie.
- Marshall W.G., Hazewinkel H.A., Mullen D., De Meyer G., Baert K., Carmichael S., The effect of weight loss on lameness in obese dogs with osteoarthritis. Veterinary Research Communications 2010;34:241–253. DOI 10.1007/s11259-010-9348-7. 14 psów; istotne zmniejszenie kulawizny od utraty 6,1% masy ciała.
- Engdahl K., Emanuelson U., Höglund O., Bergström A., Hanson J., The epidemiology of cruciate ligament rupture in an insured Swedish dog population. Scientific Reports 2021;11:9546. DOI 10.1038/s41598-021-88876-3. Ponad 600 000 ubezpieczonych psów; najwyższe ryzyko w rasach dużych i olbrzymich, które dostawały rozpoznanie w młodszym wieku. Doktorat autorki finansowany przez fundację Agria (ubezpieczyciel).
- Hart L.A., Thigpen A.P., Hart B.L. i wsp., Assisting decision-making on age of neutering for German Short/Wirehaired Pointer, Mastiff, Newfoundland, Rhodesian Ridgeback, Siberian Husky: associated joint disorders, cancers, and urinary incontinence. Frontiers in Veterinary Science 2024;11:1322276. DOI 10.3389/fvets.2024.1322276. Wyższe ryzyko chorób stawów przy wczesnej kastracji u części dużych ras i u mieszańców powyżej 20 kg; wytyczne dla 40 ras.
- McCarthy G. i wsp., Randomised double-blind, positive-controlled trial to assess the efficacy of glucosamine/chondroitin sulfate for the treatment of dogs with osteoarthritis. The Veterinary Journal 2007;174:54–61. DOI 10.1016/j.tvjl.2006.02.015. 35 psów, 70 dni, porównanie z karprofenem, przydział naprzemienny (przypis 3 karty Psi Ruch; szczegóły we wpisie 02).
- Reichling J. i wsp., Dietary support with Boswellia resin in canine inflammatory joint and spinal disease. Schweizer Archiv für Tierheilkunde 2004;146(2):71–79. DOI 10.1024/0036-7281.146.2.71. 29 psów, 6 tygodni, badanie otwarte bez placebo.
- Ruff K.J. i wsp., Effectiveness of NEM brand eggshell membrane in the treatment of suboptimal joint function in dogs. Veterinary Medicine: Research and Reports 2016;7:113–121. DOI 10.2147/VMRR.S101842. 51 psów, 6 tygodni, z placebo. Dwóch autorów zatrudnionych u sponsora (ESM Technologies).
- Dobenecker B. i wsp., The oral intake of specific Bioactive Collagen Peptides (BCP) improves gait and quality of life in canine osteoarthritis patients. PLOS ONE 2024;19(9):e0308378. DOI 10.1371/journal.pone.0308378. 31 psów, 12 tygodni, z placebo. Badanie finansowane przez Gelita AG (producent kolagenu).
